Vezels staan vermeld op elk etiket van kattenvoer, maar worden zelden uitgelegd. Toch hebben ze een directe invloed op de darmgezondheid, de consistentie van de ontlasting en de energiedichtheid van de maaltijd.

In dit artikel leg ik uit wat vezels zijn, welke typen er bestaan, wat ze doen in de darm van een kat en hoe je de informatie op het etiket correct interpreteert.

Wat zijn vezels?

Vezels zijn koolhydraten die het lichaam van een kat niet zelf kan verteren. Ze behoren tot de zogenaamde non-starch polysacchariden (NSP), dat zijn plantaardige koolhydraten die geen zetmeel zijn. Polysacchariden zijn lange ketens van suikermoleculen. Bij zetmeel en glycogeen zijn die moleculen via alfabindingen aan elkaar gekoppeld, die spijsverteringsenzymen kunnen afbreken.

Bij vezels zitten de suikermoleculen via bètabindingen aan elkaar. Die bètabindingen zijn bestand tegen de enzymen in de dunne darm, waardoor vezels intact de dikke darm bereiken.

Tot de voedingsvezels behoren de volgende soorten:

Vezels worden het best omschreven aan de hand van drie eigenschappen. Oplosbaarheid, fermenteerbaarheid en viscositeit bepalen samen wat een vezel doet in de darm van een kat.

Fermenteerbare vezels en prebiotica

Een deel van de vezels is fermenteerbaar. Dat wil zeggen dat darmbacteriën ze kunnen afbreken en gebruiken als energiebron. Bij dit fermentatieproces ontstaan kortketen vetzuren. Deze vetzuren zijn een energiebron voor de cellen die de wand van de dikke darm bekleden en gezond houden. 

Fermenteerbare vezels die selectief de groei of activiteit van gunstige darmbacteriën bevorderen worden prebiotica genoemd. Het is geen aparte stofcategorie, maar een functionele eigenschap van bepaalde vezels. Inuline en fructo-oligosacchariden (FOS) zijn klassieke voorbeelden. 

Vezel op het etiket

Op etiketten van kattenvoer wordt het vezelgehalte gerapporteerd als ruwe vezel (crude fiber) of ruwe celstof. De ruwe vezel analyse meet de onverteerbare fractie in het voer en omvat cellulose, hemicellulose en lignine. Oplosbare vezels zoals pectine en gommen worden hier níet in meegenomen.

Dit betekent dat het ruw vezel getal een onderschatting is van het totale vezelgehalte. Een voer met veel oplosbare vezels kan een laag ruw vezel percentage tonen, terwijl het toch een aanzienlijke hoeveelheid fermenteerbare vezels bevat.

Een laag ruw vezel percentage zegt iets over de hoeveelheid onoplosbare vezels, maar niet over de totale vezelkwaliteit of de aanwezigheid van prebiotische vezels.

Welk vezeltype past bij welke situatie?

Het juiste vezeltype hangt af van het doel. Hieronder staat per situatie welk type vezel het meest zinvol is, gebaseerd op wat onderzoek bij katten laat zien.

Zachte of brijige ontlasting en diarree

Vermijd grote hoeveelheden snel fermenteerbare vezels. Kies voor matig fermenteerbare vezels zoals bietenpulp, sinaasappelvezel of tarwezemelen. Deze ondersteunen de darmwand, zonder de ontlasting verder te verzachten. Te veel snel fermenteerbare vezels, zoals hoge concentraties pectines of gommen, kunnen dunne ontlasting veroorzaken en de opname van voedingsstoffen verlagen.

Microbioom ondersteuning

Combineer matig fermenteerbare vezels, met kleine hoeveelheden prebiotische vezels zoals inuline of FOS. 

Wat betekent dit voor jouw kat?

Kennislacunes en vervolg vragen

De meeste onderzoeken naar vezels en darmgezondheid zijn uitgevoerd bij honden, mensen of andere diersoorten.

Specifiek kattenonderzoek is beperkt, al neemt het wel het.
De optimale vezelinname per gezondheidsdoel bij katten is nog niet vastgesteld. Ook de langetermijneffecten van verschillende vezeltypes op het darmmicrobioom van katten zijn onvoldoende onderzocht.

Vergelijkende studies tussen vezelbronnen en -combinaties bij katten ontbreken grotendeels, waardoor het moeilijk is om aanbevelingen per merk of product te maken.

Interessante artikelen om te lezen

In dit artikel lees je wat vezels zijn, welke typen er bestaan en hoe je het etiket correct interpreteert.

Probiotica en het darmmicrobioom van de kat: wat werkt en wat niet?

Het darmmicrobioom van een kat heeft invloed op de spijsvertering, de weerstand en zelfs het gedrag. Probiotica worden steeds vaker toegevoegd aan kattenvoer en supplementen, maar wat weten we over hun werking bij katten? In dit artikel bespreek ik wat het darmmicrobioom is, welke rol voeding speelt en wat de wetenschap zegt over probiotica bij katten.

Over dit artikel

Dit artikel is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur over voedingsvezels bij katten, aangevuld met cursusmateriaal van verschillende opleidingen en cursussen.

Referenties